علوم تجربی نهم صفحه 157 - جمعآوری اطلاعات
با مراجعه به منابع معتبر، در مورد اهمیت و چگونگی انجام دو گزارهٔ زیر، اطلاعاتی را جمعآوری کنید و در کلاس ارائه نمایید.
الف) آفتابپرست در محیطهای مختلف، رنگ خود را تغییر میدهد.
ب) مارمولکها، گاهی دم خود را قطع میکنند.
پاسخ تشریحی و گام به گام علوم تجربی نهم صفحه 157 - جمعآوری اطلاعات
سلام به شما دانشآموزان کنجکاو! در این بخش به بررسی دو رفتار شگفتانگیز در دنیای خزندگان میپردازیم که هر دو نوعی مکانیسم دفاعی برای بقا هستند:
**الف) تغییر رنگ در آفتابپرست:**
خلاف باور عموم که فکر میکنند آفتابپرست فقط برای همرنگ شدن با محیط تغییر رنگ میدهد، این کار دلایل پیچیدهتری دارد.
آفتابپرستها با استفاده از سلولهای ویژهای به نام **کروماتوفور** که حاوی دانههای رنگی هستند، رنگ پوست خود را تغییر میدهند.
**اهمیت و چگونگی:**
۱. **تنظیم دمای بدن**: از آنجایی که خزندگان **خونسرد** هستند، آفتابپرست با تیره کردن رنگ پوست خود در صبحگاه، گرمای بیشتری از خورشید جذب میکند.
۲. **ارتباطات اجتماعی**: آفتابپرستها برای نشان دادن خشم، ترس یا آمادگی برای جفتگیری، رنگهای تند و خاصی به خود میگیرند.
۳. **استتار**: البته هماهنگی با محیط برای پنهان شدن از دید شکارچیان نیز یکی از کاربردهای این توانایی است.
**ب) قطع کردن دم در مارمولکها:**
این پدیده علمی **خودتراشی** یا (Autotomy) نامیده میشود.
زمانی که یک مارمولک توسط شکارچی از ناحیه دم گرفتار میشود، با انقباض شدید عضلات در نقاط خاصی از ستون مهرههای دم، آن را از بدن خود جدا میکند.
**اهمیت و چگونگی:**
۱. **فرار از مرگ**: دم جدا شده به دلیل واکنشهای عصبی برای مدتی به شدت تکان میخورد. این حرکت باعث پرت شدن حواس شکارچی شده و به مارمولک فرصت میدهد تا فرار کند.
۲. **بازسازی**: مارمولکها این توانایی را دارند که پس از مدتی یک دم جدید بسازند، هرچند دم جدید معمولاً کوتاهتر است و به جای استخوان، حاوی غضروف میباشد.
۳. **هزینه بقا**: مارمولک با فدا کردن بخشی از بدن خود که محل ذخیره چربی است، جان خود را نجات میدهد.
این رفتارهای هوشمندانه نشاندهنده انطباق فوقالعاده این موجودات با محیط سخت زندگیشان است.
